Feiten. Anders bekeken.

Ander volk, andere setting, zelfde waarheid

Geschreven door  op in Boeken, Fictie.

De%2Bzwaluwman.jpg

De Zwaluwman, Gavriel Savit

Ambo/Anthos
2016 – 248 pagina’s

Krakau, 1939. Op zes november besloot de Duitse Gestapo tot de uitvoering van Sonderaktion Krakau, een operatie die gericht was tegen de intellectuelen en academici van de stad en tot doel had om alle professoren in het bezette Polen af te voeren naar concentratiekampen. Anna Lania is zeven jaar wanneer haar vader, een hoogleraar linguïstiek aan de Jagiellonische universiteit, wordt opgepakt en gedeporteerd. Het enige wat Anna die ochtend weet, is dat haar vader een paar uur weg moet. Hij laat haar kort na elven achter bij Herr Doktor Fuchsmann waarna hij niet meer terugkeert. Fuchsmann, bang geworden door wat er allemaal gebeurt, distantieert zich vervolgens van het lot van het kleine meisje en ze blijft alleen achter. Tot ze de Zwaluwman ontmoet. Hij is lang, mysterieus en heeft uitzonderlijke gaven. Ze weet dat de Zwaluwman niet haar vader is, maar hij heeft wel eenzelfde gevoel voor talen. Zelfs voor die van de vogels. Ze besluit hem te volgen, weg uit de gevaarlijke stad, het bos in. Ze hebben nu een gezamenlijk doel: overleven. Maar in tijden van oorlog kan alles gevaar betekenen. Zelfs de Zwaluwman …

De Zwaluwman is het literaire debuut van de Amerikaan Gavriel Savit. Hij bezit een diploma in Musical Theatre en is acteur bij verschillende gezelschappen. De tijd die hij tijdens theaterproducties wachtend doorbrengt, vult hij met lezen. Enkele van zijn favoriete auteurs zijn Neil Gaiman, Yann Martel, Adam Levin en Susanna Clarke. Hij vindt ze naar eigen zeggen inspirerend en dat merk je aan De Zwaluwman. Het magisch-realisme bij Neil Gaiman, de onverwoestbare kracht en het doorzettingsvermogen bij Yann Martel, de symbiose van krankzinnigheid en wijsheid bij Adam Levin, je vindt het allemaal terug in De Zwaluwman.

Hoewel het boek de gruwelijkheden van de oorlog niet schuwt, is het niet het zoveelste oorlogsverhaal. De auteur geeft keiharde levenslessen maar op zo’n poëtische, sprookjesachtige manier dat het tot een hoger niveau wordt gebracht. De tegenstrijdigheid van de gruwel van de gebeurtenissen en de schoonheid van de taal is de oorzaak van een bijzondere stijl en maakt dat De Zwaluwman leest als een sprookje. Het verhaal dat Savit serveert is een verhaal van goedheid, integriteit en intens vertrouwen in een absoluut onzekere wereld van oorlog en vernietiging maar het is ook een verhaal van overlevingskracht en menselijkheid. Het is doorspekt met historische fictie, volksverhalen en magische invalshoeken, knappe citaten en aparte denkbeelden.

‘Je vader is je niet komen halen,’ zei de lange man, ‘omdat iemand hem heeft gevonden.’ Ze hadden haar vader gevonden. Dit was de eerste les van de Zwaluwman: Als je gevonden wordt, verdwijn je voor altijd.

De personages zijn feeëriek en mysterieus, zelfs een beetje vervreemdend, maar elk met zijn of haar eigenaardigheden en emoties die hen toch weer tot echte mensen maakt. Anna Lania is een zeer voorlijke, fantasievolle zevenjarige die door de oorlog plots uit haar veilige nest valt. Ze is door haar vader altijd als een volwassene behandeld en dat bepaalt haar wereldbeeld. Ze komt alleen te staan in een uiterst vijandige omgeving en kiest de Zwaluwman tot haar nieuwe vader omdat hij voor haar over herkenbare talenten beschikt, talenten die zij onbewust met vaderlijkheid verbindt.

‘Op haar zevende was ze goed in Duits, Russisch, Frans en Engels, sprak ze tevens een aardig woordje Jiddisch en Oekraïens, plus een klein beetje Armeens en Karpatisch Romani. Haar vader sprak nooit Pools met haar. Het Pools kwam vanzelf wel, zei hij.’

‘Frans was geen Frans: Frans was monsieur Bouchard, Jiddisch was geen Jiddisch: het was reb Shmulik. Elk woord en elke zin in het Armeens die ze ooit had gehoord deed haar denken aan het gezicht van de kleine, oude tatik die Anna en haar vader steevast ontving met kopjes sterke, bittere koffie. Elk Armeens woord rook naar koffie. Anna en haar vader waren in feite “andermanstalig”.’

De Zwaluwman spreekt, zoals haar eigen vader, ook verschillende talen, wat een grote aantrekkingskracht op Anna uitoefent. Hij is een geheimzinnige man die zijn levenslessen overbrengt via symbolen en mooie metaforen. Hij is zelf ook op de vlucht maar je weet niet waarvoor. Is hij Duits, is hij Pools? Hij is duidelijk intellectueel maar weet ook veel over overleven in de natuur, de situatie en het gevaar waarin zij zich bevinden. Waarom ontfermt hij zich over dit kleine meisje dat zijn eigen last toch veel groter maakt?

De zwaluwman zegt: ‘In deze tijd is het niet goed voor een meisje om geen vader te hebben.’ Anna besluit daarop ‘dat het in deze tijd ook niet goed is voor een vader om geen dochter te hebben.’

En zo begint een epische verbintenis tussen twee onwaarschijnlijke bondgenoten. Maar wie zorgt eigenlijk voor wie?

De Zwaluwman is een klein boek met een grootse inhoud waarin de schoonheid van de taal overheerst en de verschrikkelijke werkelijkheid zo poëtisch wordt verwoord. De link naar De Boekendief van Markus Zusak en de film La vita è bella en is niet ver weg. En voor al wie dacht ‘dat dit nooit meer zou gebeuren’, het gebeurt op dit moment. Ander volk, andere setting, dezelfde waarheid. Lees en huil. (kro)

Ook interessant

De grenzen van de taal (en er ver over) in een intens liefdesverhaal

28/11/2016

28/11/2016

De mindere goden, Eimaer McBride Hollands Diep 2016 – 322 pagina’s Eilís, een jonge dramastudente in de jaren negentig, verhuist...

Wat als?

27/09/2016

27/09/2016

Dark Matter, Blake Crouch Karakter Uitgevers 2016 – 304 pagina’s Professor Jason Desson houdt van zijn vrouw Daniella en hun...

Een debuut om te koesteren, meer verklappen we niet

20/05/2017

20/05/2017

Lampje, Annet Schaap Uitgeverij Querido 2017 – 304 blz Of het nu een kinderboek is of niet, soms weet je...

De Nederlandse Kinderboekenweek viert oma’s en opa’s

06/10/2016

06/10/2016

In Nederland is gisteren de jaarlijkse Kinderboekenweek van start gegaan, die loopt van 5 tot 16 oktober 2016. Deze tiendaagse...

Boekenbeurs-tips voor late beslissers

10/11/2016

10/11/2016

Wie nog niet naar de Boekenbeurs geweest is, heeft nog tot en met vrijdag 11 november de kans. Boek.be, de vereniging...

‘Fun ride’ door het leven van een Vlaamse familie

13/04/2017

13/04/2017

Een paar is twee, Toon van Mierlo Uitgeverij Vrijdag 2016 – 251 pagina’s Toon van Mierlo schreef met ‘Een paar...

James Bond on acid

24/11/2016

24/11/2016

De Chemicus, Stephenie Meyer Boekerij 2016 – 528 pagina’s De Chemicus, gekend onder de codenaam ‘De Oleander’, is een expert...

Pokémon Go! vangt ons allemaal

13/09/2016

13/09/2016

Pokémon Go, Hét onofficiële boek Karakter uitgevers 2016 – 120 pagina’s – €9,99 Ken je nog iemand die de term...

Opglabbeekse kortverhalen op de Boekenbeurs

04/11/2016

04/11/2016

Veel bezoekers proberen op de Boekenbeurs een glimp op te vangen en een handtekening te bemachtigen van bekende auteurs. Maar...

Leve de Boekenbeurs!

31/10/2016

31/10/2016

Dat de 80e editie van de Boekenbeurs, gisteravond geopend, een onderwerp is dat kritisch benaderd mag worden, is een feit....

Avontuurlijke wraakheldin

21/07/2016

21/07/2016

Maestra, L. S. Hilton The House of Books 2016 – 320 pagina’s Judith Rashleigh is eind twintig en werkzaam op...

De nieuwe J. K. Rowling heet Samantha Shannon

19/10/2016

19/10/2016

Het bottenseizoen, Samantha Shannon Prometheus 2015 – 410 pagina’s Samantha Shannon werd in 2012 wereldnieuws. De destijds twintigjarige auteur sloot...

INTERVIEW – Marc de Bel gaat nog lang niet op pensioen!

17/10/2016

17/10/2016

Tijdens de Nederlandse Kinderboekenweek kunnen we natuurlijk niet nalaten om ook even te spreken met dé populairste Vlaamse jeugdschrijver: Marc...

‘Thriller noir’ met een extra confronterend laagje

23/05/2017

23/05/2017

Kleine doden, Emma Flint Uitgeverij De Geus 2017 – 352 blz Het is heet in Queens, New York, op een...

“Eindelijk! Hij is er!”

12/08/2016

12/08/2016

Boekenliefhebbers in Hasselt zijn blij. Na bijna drie jaar is er weer een zelfstandige boekhandel in hun stad. Naar de...

Reageer
Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.