Feiten. Anders bekeken.

Metamorphosis insectorum Surinamensium (1705)

Geschreven door  op in Boeken, Non-Fictie.

Uitgeverij Lannoo brengt een facsimile van het historische boek Metamorphosis insectorum Surinamensium van Maria Sibylla Merian uit.

Wie? Wat?

Anna Maria Sibylla Merian, niet meteen een naam die bij velen een belletje doet rinkelen. Al zal u haar gezicht misschien ooit gezien hebben op de briefjes van 500 Deutsche Mark (lang voor de Euro bestond).

500dmark

300 jaar na datum is haar werk nog altijd relevant voor de entomologie, de tak van de wetenschap die zich bezig houdt met onderzoek naar insecten. ‘Tak’ kan je als een dubbele bodem zien, grappig genoeg, want Sybilla Merian is de eerste wetenschapster die voor beschreef dat veel insecten een smaak hebben voor bepaalde planten. Ook bevestigde ze de toen gloednieuwe theorie dat rupsen uit eitjes komen en niet spontaan uit de grond verschenen.

Wetenschap en kunst lijken niet meteen twee verenigbare dingen, maar in de zeventiende eeuw was het doodnormaal. Het moest zelfs, want het was allemaal om ‘de glorie gods’ te tonen aan de wereld. Het was dus die fascinatie voor insecten die ervoor zorgde dat een Duitse dame die in Amsterdam woonde, helemaal naar Suriname reisde, waar ze ziektes zoals malaria of denge doorstond om haar levenswerk Metamorphosis insectorum Surinamensium te kunnen creëeren.

Close-Up van Plaat 60
Close-Up van Plaat 60

Haar natuurgetrouwe tekeningen op ware schaal zorgden ervoor dat de boekenkopende Europeaan een treasure trove aan informatie kreeg. Al was niet iedereen overtuigd van het waarheidsgehalte. Zo is er bijvoorbeeld Plaat 18: een grote spin eet daar een kolibrie op. Dat werd toen gezien als ‘larie en apekool’, want hoe konden kleine spinnetjes een hele vogel opeten? En ook mieren: “Die kunnen toch helemaal geen brug bouwen?” Die kritiek werd later weer ingeslikt toen het bewijs geleverd werd door verder onderzoek van andere wetenschappers. Sybilla Merians ideeën kenden later ook veel bijval. Zo ging zelfs Linnaeus (de Zweedse plantkundige en zoöloog die aan de basis ligt van de botanische en zoölogische nomenclatuur, nvdr) de mosterd bij haar halen in 1750.

Na haar tweejarige expeditie kwam Sybilla Merian terug met een hoop rupsen, poppen en planten om te kweken en te observeren.

Dat het boek populair werd, is dan ook geen verrassing. Vanaf de tweede helft van de zeventiende eeuw waren insecten een populair verzamelobject: goedkoop, makkelijk te krijgen, en makkelijk stockeerbaar. What’s not to like?

Het boek zelf werd in een kleur gedrukt en dan met de hand ingekleurd met aquarel. Er was ook een ‘goedkopere’ versie die niet werd ingekleurd. Daarom beschreef Merian ook uitvoerig de kleuren van elke vlinder in haar tekst. Ook speciaal is haar gebruik van tegendruk: door een leeg blad papier over een net gedrukt blad te leggen en opnieuw door een drukpers te sturen werden tekeningen, in spiegelbeeld weliswaar, zeer fijn gereproduceerd, alsof elke pagina met de hand was getekend. Het exemplaar in het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen is zo eentje. Eén van de driehonderd overblijvende kopieën trouwens.

Het originele boek in KBIN
Het originele boek in KBIN

Zo een verhaal sprak Lannoo wel aan. De uitgeverij heeft in de afgelopen jaren al enkele grote publicaties uitgebracht. Zo gingen on 2007 alle 19.000 exemplaren van de Atlas Ferraris de deur uit, net zoals in 2012 de 12.000 edities van Atlas De Wit en in 2014 de 10.000 exemplaren van Nederlandsche vogelen. Samen met de Koninklijke bibliotheek en de Nationale Bibliotheek van Nederland verzamelde de uitgever zo veel mogelijk referenties van de overblijvende boeken en gravures. Sybilla Merians tekeningen waren tijdens haar leven al enorm populair, wat nu te zien is in de vele internationale collecties van bijvoorbeeld in The Queens Gallery in Buckingham Palace, de National History Museum in New York of de Joseph F. Cullman Library van het Smithsonian. Elke tekening werd zo gecolormatched tegen originele gravures. Dit was effectief merkbaar toen we de reproductie langs een origineel legden.

De facsimile naast het origineel in het KBIN
De facsimile naast het origineel in het KBIN

Een team van 50 mensen werkte aan de preproductie van de facsimile, waar echt elk detail klopt, tot de doordrukken toe. Het papier heeft een heerlijke gele kleur, en elke vezel van het boek voelt alsof we door een boek van 311 jaar oud aan het bladeren zijn. Dat Merian ook internationaal veel faam geniet, is ook de reden dat heel het boek tweetalig is opgemaakt, in het Nederlands en Engels.

Wie het boek op zijn koffietafel wil leggen kan maar beter een hele grote koffietafel hebben. Met zijn 35,5 cm breed en 53,5 cm hoog is het een mastodont van een boek, al komt het gelukkig wel met een stevig kartonnen sleeve.

Letterlijk een coffeetable book.
Letterlijk een coffeetable book.

Metamorphosis insectorum Surinamensium heeft een oplage van 10.000 exemplaren waarvan er intussen al 4.000 verkocht zijn. Vanaf 15 november zal het boek ook in de USA en UK verkocht worden. Bestellen kan via de website www.sibyllamerian.com en kost 99 euro tot 31 december 2016. Daarna betaal je 119 euro. De verzending in de Benelux is bovendien gratis tot dezelfde datum. (kvds)

Ook interessant

Macabere verhalen: de echte!

30/10/2016

30/10/2016

Er was eens een vrouw die haar buurkind wilde doden, Ljoedmila Petroesjevskaja De Geus 2016 – 224 pagina’s Op zoek...

Nog meer tinten grijs

19/09/2016

19/09/2016

De afgelopen week werd duidelijk dat nog niet alle grijstinten de revue gepasseerd zijn. De Amerikaanse auteur E. L. James...

Avontuurlijke wraakheldin

21/07/2016

21/07/2016

Maestra, L. S. Hilton The House of Books 2016 – 320 pagina’s Judith Rashleigh is eind twintig en werkzaam op...

‘Fun ride’ door het leven van een Vlaamse familie

13/04/2017

13/04/2017

Een paar is twee, Toon van Mierlo Uitgeverij Vrijdag 2016 – 251 pagina’s Toon van Mierlo schreef met ‘Een paar...

INTERVIEW – Jo Claes houdt het spannend in Leuven

02/11/2016

02/11/2016

Jo Claes ken je waarschijnlijk wel als de auteur van de misdaadromans over de Leuvense politie-inspecteur Thomas Berg. De auteur...

Origineel en lang verwacht

22/05/2017

22/05/2017

Eileen, Otessa Moshfegh Uitgeverij Hollands Diep 2017 – 320 blz Op deze vertaling zaten we al even te wachten: Eileen...

‘Uitgelezen’ brengt Hugo Matthysen naar Smaaksalon Hasselt

03/03/2017

03/03/2017

Op 7 maart vindt de volgende editie van ‘Uitgelezen’ plaats in het gezellige Smaaksalon in Hasselt. ‘Uitgelezen’ is een literaire...

Porno, eerst het boek, daarna de film: Trainspotting 2

27/07/2016

27/07/2016

Porno, Irvine Welsh De Arbeiderspers 2003 (2017) – 483 pagina’s Porno, de ware opvolger van Trainspotting wordt verfilmd. Hij is...

Niet de droom maar de dromer overstijgt de massa

12/10/2016

12/10/2016

Zie de dromers, Imbolo Mbue Hollands Diep 2016 – 384 pagina’s Op het moment dat in Amerika op alle niveaus...

‘Thriller noir’ met een extra confronterend laagje

23/05/2017

23/05/2017

Kleine doden, Emma Flint Uitgeverij De Geus 2017 – 352 blz Het is heet in Queens, New York, op een...

Deel recordopbrengst van de Warmste Week gaat naar lees- en taalbevordering

29/12/2016

29/12/2016

De Warmste Week 2017 bracht een recordopbrengst van iets meer dan 7,8 miljoen euro op. Ook lezers, bibliotheken en boekenwinkels...

80 jaar Boekenbeurs: een korte geschiedenis

10/11/2016

10/11/2016

In 1932 vond de allereerste Boekenbeurs plaats in de Antwerpse Stadsfeestzaal, onder impuls van het boekenvak. Dit eenmalige evenement was...

INTERVIEW – Marc de Bel gaat nog lang niet op pensioen!

17/10/2016

17/10/2016

Tijdens de Nederlandse Kinderboekenweek kunnen we natuurlijk niet nalaten om ook even te spreken met dé populairste Vlaamse jeugdschrijver: Marc...

Boekenbeurs-tips voor late beslissers

10/11/2016

10/11/2016

Wie nog niet naar de Boekenbeurs geweest is, heeft nog tot en met vrijdag 11 november de kans. Boek.be, de vereniging...

Actieboek met een hoog testosterongehalte

21/07/2016

21/07/2016

Crash, Jack Bowman A. W. Bruna Uitgevers 2016 – 344 pagina’s Tom Patrick, toponderzoeker bij de Amerikaanse National Transportation Safety...

Reageer
Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.